10. Sınıf Türk Edebiyatı Nova Yayınları Ders Kitabı Cevapları Sayfa 53-58 arası- Yazılı Edebiyat


10. Sınıf Türk Edebiyatı Nova Yayınları Ders Kitabı Cevapları Sayfa 53
HAZIRLIK
1. Yazının icadı ile dil ve kültür arasında nasıl bir ilişki vardır? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Dil kültürü geçmişten günümüze taşıyan bir araçtır. Sözlü olarak doğan dilin yazılı olarak kullanılmaya başlanması ile toplumlar yaşayışlarını kültürlerini ve dil ürünlerini sonraki çağlara daha sağlam bir şekilde ulaştırmışlardır. Sözlü olarak taşınan her ürün zamanla değişime veya bozulmaya maruz kalır. Ancak yazı, ürünlerin daha kalıcı olmasını sağlar ve değişmeye bozulmaya karşı ürünleri korur.
 2. Türkler, tarih boyunca hür yaşamayı başarmış bir millettir. Atatürk’ün Gençliğe Hitabesi’ndeki bağımsızlık kavramına yapılan vurguları gösteriniz. Metni, hitabet yönünden değerlendiriniz.
Ey Türk Gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir.
Bir gün, istiklâl ve cumhuriyeti müdafaa mecburiyetine düşersen, vazifeye atılmak için, içinde bulunacağın vaziyetin imkân ve şeraitini düşünmeyeceksin!
Ey Türk istikbalinin evlâdı! İşte, bu ahval ve şerait içinde dahi, vazifen, Türk istiklal ve cumhuriyetini kurtarmaktır. Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur.
Metinde güçlü bir hitabet vardır. Cümleler kısa, açık ve anlaşılır bir şekilde kurulmuş, akıcı cümlelerdir
10. Sınıf Türk Edebiyatı Nova Yayınları Ders Kitabı Cevapları Sayfa 55

1.     Okuduğunuz metinden hareketle İslamiyet Öncesi Dönemin sözlüe debiyatı gibi yazılı edebiyatının da eski Türklerin dil, anlatım, tema, duyuş ve zevk bakımından özelliklerini nasıl yansıttığını tartışınız. Ulaştığınız sonuçları sözlü olarak ifade ediniz.
Edebi ürünler toplumun ve sanatçının aynasıdır. Bu metinler de eski Türklerin özelliklerini yansıtmaktadır.  Örneğin metinde bir liderin ülkesi için yaptıkları vardır. Kabaca milli konular işlenmiştir. Türklerin en temel özelliğidir milliyetçilik. Bu özellikler metne de en doğal şekli ile yansımıştır.
2.   Metindeki olay örgüsünü şema hâlinde tahtada gösteriniz. Şemadan hareketle olayların merkezindeki düşünceyi söyleyiniz.
* Bilge kağanın tahta oturması
* Türklerin Çinliler tarafından öldürülüşü
* Bilge kağanın Çinlileri ve diğer düşmanlarıyla savaşması ve onları yenmesi
*Kırgız kağanını yenmesi
3. Olayın geçtiği mekân ve kişilerin özelliklerini işlevleriyle birlikte aşağıdaki tabloya yazınız.
Kişiler:
Özellikleri
Kişilerin büyük bir çoğunluğu devlet i yöneten kişilerdir. Adı geçen kişiler hakanlar, kağanlardır.
İşlevi
Olayların ortaya çıkışını ve aktarılmasını sağlamışlardır
Mekân:
Özellikleri
Mekân çok geniştir. Fakat mekanla ilgili ayrıntılara pek girilmemiştir.
İşlevi
Anlatılan olayların daha iyi anlaşılmasını sağlamak için somutlaştırma görevi üstlenirler.
4.     Metnin zamanı ve olay örgüsü ile sözlü edebiyat ürünleri arasında bir ilgi kurulabilir mi? Açıklayınız.
Evet, kurulabilir. Zaman sözlü ürünlerde çok hızlı geçer. Olay açısından baktığımızda da destanlarda anlatılan olaylarla benzerlik göstermektedir.
5.     Metnin nasıl bir anlatım tarzı vardır? Anlatıcının anlatılanlarla ilişkisi nedir? Eser hangi bakış açısıyla anlatılmıştır? Sözlü olarak ifade ediniz.
Metin birinci kişi ağzından anlatılmaktadır. Anlatıcı olayın içindedir.
Bakış açısı : Eserde kahraman anlatıcı bakı açısı kullanılmıştır.
6.     Tonyukuk Abidesi adlı metinle yazıldığı dönem arasında ne tür bir ilişki kurulabilir? Açıklayınız.
Yazıldığı dönemin siyasi sosyal ve kültürel özelliklerini yansıtmış o dönem Türk devleti, yapılan savaşlar Türk tarihi ve halkı hakkında önemli bilgiler vermiştir.
7. Köktürk Yazıtları hakkında yaptığınız araştırmaları da göz önünde bulundurarak Köktürk Yazıtları’nın Türk medeniyet tarihi içerisinde nasıl bir yeri olduğunu söyleyiniz.
Köktürk yazıtları edebiyatımızda ilk yazılı metin örneğini oluşturur. Hem tarih açısından hem de edebiyat açısından önemli bir yere sahiptir. Bu metinler sayesinde Köktürk yazısını, Köktürklerle ilgili tarihi bilgileri öğreniyoruz.
10. Sınıf Türk Edebiyatı Nova Yayınları Ders Kitabı Cevapları Sayfa 56
ANLAMA-YORUMLAMA
1. “Türk milleti Çin’e tabi idi. Türk milleti hanını bulmayıp Çin’den ayrıldı, hanlandı. Hanını bırakıp Çin’e tekrar teslim oldu. Tanrı şöyle demiştir: Han verdim, hanını bırakıp teslim oldun.” cümleleri ile “Baş başa bağlı, baş da padişaha bağlıdır.” atasözü arasındaki ilişkiyi dikkate alarak Türklerin devlete bağlılığına dair nasıl bir çıkarımda bulunabilirsiniz? Düşüncelerinizi yazılı olarak ifade ediniz.
Devletin ve milletin bekası için devlet yönetimindeki kişiye itaat çok önemlidir. Toplu halde hareket edemeyen birlik ve beraberliğini sağlayamamış bir toplum yaşayamaz.  Türklerde hakana itat çok önemlidir. Her devirde halk hakana sadakat göstermiş ve bağlılığını bildirmiştir.
2. Tonyukuk Abidesi adlı metinde atasözü ve deyim niteliğindeki özlü sözleri tespit ediniz. Bunların anlatıma katkısını açıklayınız. Bulduğunuz özlü sözlerin benzerlerine günümüzde rastlıyor musunuz? Örnekler veriniz.
akıl akıla verip, hanlandı. zayıf boğa ve semiz boğa arkada tekme atsa semiz boğa,
zayıf boğa olduğu bilinmezmiş derler,
3. Köktürk Yazıtları’nın yazılı Türk edebiyatındaki önemini açıklayan bir kompozisyon yazınız. Hazırladığınız metni arkadaşlarınıza okuyunuz.
4. a) Yukarıda verilen örnek metinlere göre İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatının yazılı dönemine ait eserleri gruplandırınız:
1…KÖKTÜRK
2…UYGUR..
10. Sınıf Türk Edebiyatı Nova Yayınları Ders Kitabı Cevapları Sayfa 58
1. “Türklerin ilk, güzel ve değerli eserleri Köktürkler devrinde, Köktürk veya Orhun yazısıyla yazılan ve dikilen bengütaşlarıdır Orkun / Orhun Irmağı yakınlarında bulunduğu için bu taşlara Orhun Abideleri de denilmektedir Taşların ilki vezir Bilge Tonyukuk tarafından Yollug Tigin’e yazdırılmıştı. 720-724 yılında diktirilmiştir. Diğer iki kitabenin de yazarı Yollug Tigin’dir Kültigin adına dikilen abide 732 yılında dikilmiştir Bilge Kağan abidesi ise ölümünden bir yıl sonra kendi oğlu tarafından 735 yılında diktirilmiştir Orhun Abideleri Köktürk alfabesiyle yazılmıştır Bu alfabe bizim öz alfabemizdir ve Türkçenin seslerini karşılayan bir alfabedir Alfabe sağdan sola doğru yazılır ve otuz sekiz harflidir Bu harflerin yirmi altısı ünsüz, dördü ünlü, sekizi de birleşik harflidir. Türkler IX. yüzyıldan itibaren Uygur yazısı kullanmışlardır. Uygur yazısı on dört harflidir. Bu harflerin on biri ünsüz, üçüde ünlüdür.”
Yukarıdaki paragrafta verilen bilgiler ışığında düzenlenen aşağıdaki yargılardan doğru olanları”x” ile işaretleyerek belirtiniz.
Bengütaşlara genel bir deyimle balbal denirdi.
Köktürk Yazıtları’na Orhun Abideleri de denilmektedir. X
Kitabelerin yazarı Yollug Tigin’dir. X
Orhun Abideleri, Köktürk alfabesiyle yazılmıştır. X
Köktürk alfabesi bir Türk alfabesidir. X
Türkler XIII. yüzyıldan itibaren Uygur yazısını kullanmışlardır.
 Orhun Kitabeleri (Abideleri) aynı zamanda tarih, hatıra ve nutuk (hitabet, söylev) türünün ilk örnekleridir. X
“Gündüz de gece de dörtnala koşturup gittik.
Kırgız’ı uykuda bastık.
Uykusunu mızrak ile açtık.
Hanı, ordusu toplanmış.
Savaştık,
mızrakladık.
Hanını öldürdük.
Kağana Kırgız kavmi teslim oldu, baş eğdi.
Geri döndük,
Geçmiş zamana nisbetle daha çok çalışacağız. Daha az zamanda daha büyük işler başaracağız. Bunda da başarılı olacağımıza şüphem yoktur. Çünkü Türk milletinin karakteri yüksektir. Türk milleti çalışkandır; Türk milleti zekidir.
Çünkü Türk milleti millî birlik ve beraberlikle güçlükleri yenmesini bilmiştir.
Kögmen ormanını dolanıp geldik.”
Tonyukuk Abidesi adlı metin ve Atatürk’ün Onuncu Yıl Nutku’ndan alıntılanan yukarıdaki paragraflarda koyu renkle gösterilen kelimeleri ses ve hareket unsuru bakımından inceleyiniz. Bu ifade tarzlarının metnin anlatımındaki işlevini tartışınız. Ulaştığınız sonuçları sözlü olarak ifade ediniz.
Bu ifadeler, bu kelimeler nutuk metinlerinde vurgulanan kelimelerdir Bu ifadeler dönemin kültürü ve yaşayışı hakkında bilgi vermekle birlikte eserin anlatım türünü de yansıtır. Örneğin Orhun abidelerinden alınan metindeki kelimeler fiildir. Anlatımın öyküleyici olduğunu göstermektedir. Aynı zamanda dönemin yaşayışını da görmekteyiz.
3.  Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun kelimeleri yazınız.
  Türk edebiyatının en eski ve önemli yazılı kaynağı. ORHUN ABİDELERİ…
  Atatürk’ün Gençliğe Hitabesi…..NUTUK….. türünde bir metindir.
•…..UYGUR… yazılı metinleri dinî konularda yazılmış tercüme metinlerdir.
4.  Aşağıdaki boş bırakılan yerleri en iyi tamamlayan seçeneği bulunuz.
Orhun Abideleri………………………… tarafından……………. diktirilen ilk yazılı eserdir.
A) Bilge Kağan / VIII. yüzyılda                          B) Tonyukuk/VIII. yüzyılda
C) Yollug Tigin / VIII. yüzyılda                           D) Kül Tigin / VII. yüzyılda
E) Kaşgarlı Mahmut / VII. yüzyılda

Bir yorum ekleyin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir