10 Edebiyat Ders kitabı Cevapları- Nova Yayınları -Öğretici Metinler- Nasrettin Hoca Fıkrları- sayfa-108-112

1.Fıkralar bir olaya bağlı olarak anlatıldığı için hikâyeye benzer. Okuduğunuz fıkra hangi olay üzerine kuruludur?
Olay kıyametin kopacağı tezi üzerine kuruludur.

2. a)Okuduğunuz fıkranın ana fikri nedir? Açıklayınız.
Söylediğin şeye dikkat etmek. Kazdığı kuyuya düşmek.

b)Metni anlamlı kümelere ayırınız ve bu kümelerin birleşmesini neyin sağladığını belirtiniz.
Metnin tema etrafında birleşmiştir.

3.Okuduğunuz, fıkranın dil ve anlatım özelliklerini tespit ediniz. Buna göre fıkraların dili ve üslubu hakkında nasıl bir genelleme yapılabilir? Açıklayınız.
Dili gayet sade, açık ve anlaşılırdır. Yabancı kelime ve kavramlar kullanılmamıştır. 14. Yüzyıl Türkçesinin dil özelliklerini yansıtır.

4.Fıkralar çoğunlukla tezat üzerine kurulur. Bu tür metinlerde kısa anlatım kullanılır ve anlatılanlarda ders verici bir özellik vardır. Okuduğunuz fıkrada bu özellikler var mıdır? Belirtiniz.
Evet vardır. Bu metin de söylenilen şeye uymama üzerine kurulmuş.

5.Metinde kullanılan dilde, kelimelerin ilk anlamları mı yan anlamları mı tercih edilmiştir? Tercih edilen anlatım biçimi fıkra türüne uygun mudur? Düşüncelerinizi sözlü olarak ifade ediniz.
Daha çok ilk anlamları tercih edilmiştir.

6.Metinden hareketle Nasrettin Hoca’nın özelliklerini bulunuz. Bunları tahtaya yazınız.
Nasrettin hoca bilgili, nüktedan bir kişiliktir. Hazır cevaptır.

7.Metnin ana düşüncesi, metinde geçen herhangi bir cümle ile mi verilmiş yoksa okuyucuya mı sezdirilmiştir? Açıklayınız.

Sezdirme yoluyla verilmiştir.

8. a)Fıkra türü denince aklınıza kimler geliyor?
Nasrettin hoca ve temel fıkraları gelir.

b)Fıkra dinlemek hoşunuza gider mi? Niçin?
Evet, espiri üzerine kurulu olduğu için.

c)İnsanlar neden fıkra anlatma ve dinleme ihtiyacı duyarlar? Düşüncelerinizi sözlü olarak ifade ediniz.
Eğlenmek ve ders vermek amacıyla fıkra dinler veya anlatır.

9.Sınıfa getirdiğiniz Nasrettin Hoca fıkralarından birkaçını arkadaşlarınızla paylaşınız.

Kim Daha Büyük

Hoca’ya:
– “Efendi” demişler, “padişah mı büyük, yoksa çiftçi mi ?”

– “Çiftçi büyük elbet” demiş Hoca ve eklemiş; “Çünkü çiftçi buğday yetiştirip vermezse pâdişah acından ölür.”
Gönlüm razı olmadı

Nasreddin Hoca, kasabadan Kur’an-ı kerim, tefsir ve ilmihal gibi bazı kitaplar almış. Bir çuvala yerleştirmiş. Çuvalı sırtına almış, eşeğine binmiş köyüne doğru gidiyor.

Yolda Hoca’yı görenler :
– ” Bre Hoca, çuvalı niye kendi sırtına aldın ?” diye sormuşlar.

– “Ne yaparsın” demiş Hoca, “zavallı hayvan zaten benim bütün kahrımı çekiyor. Kendi bindiğim yetmiyormuş gibi çuvalı da ona taşıtmaya gönlüm razı olmadı.”
  Ya Tutarsa

Nasreddin Hoca azığını heybesine koyup yola çıkmış. Öğlen vakti Akşehir gölü kenarında, bir ağacın altında oturmuş. Ekmeğini, zeytinini ve bir çanak yoğurdunu gölgede keyifle yemiş. Yoğurt çanağını gölde çalkalarken birisi görüp sormuş.

– “Ne yapıyorsun Hoca ?”

-“Göle maya çalıyorum” demiş Hoca.

Adam üstelemiş :
– “İlâhi Hoca, göl maya tutar mı hiç ?”

-“Ben de biliyorum tutmayacağını, ammaaa ya tutarsa !…”

10.Nasrettin Hoca fıkraları dışında bildiğiniz diğer fıkraları da sözlü olarak anlatınız
Düşmanın Hali
Temel fıkralarıTemel bir gün Rusya’ya karşı tek başına savaşma kararı alır. Ahali tepki gösterir haliyle. Temel bunları da ikna eder başlar fikirlerini anlatmaya.
– Ha oradan bi ağaç kes bakalum, içini barut ile doldur.
Temel’in planı hazırdır. Şimdi saldırayruk der verir adamların eline. Yarı yolda infilak eder 100 kişi ölür.
Ahali sinirli bir şekilde:
– Ula Temel yıktun ocağumuzi, mahvolduk ula senin yüzünden!
Temel:
– Ha buraya 100 kişi öldüyse Rusların haluni düşünemeyrum da!

                                                ANLAMA YORUMLAMA
1.Okuduğunuz eserlerden hareketle bu dönem öğretici metinlerinin oluşmasını sağlayan zihniyetle ilgili çıkarımlarınızı belirtiniz.
Bu dönem metinleri daha dini- tasavvufi ve öğretici nitelikteki metinlerdir.

2.Kıyamet nedir? Kıyamet inancı insanların hayatına nasıl yansır? Belirtiniz.

Kıyamet dünyanın düzeninin bozulup bir son bulması, yok olmasıdır. İslam inancına göre dünyanın bir ömrü vardır. Bir gün mutlaka dünya yok olacak kıyamet kopacaktır. İnsan buna göre kıyametten sonraki kurulacak olan hayata hazırlanmalıdır.

3.Nasrettin Hoca arkadaşlarının elbiselerini yakmakla nasıl bir mesaj vermiştir? Bu mesajı uygun buluyor musunuz? Açıklayınız.
Eden bulur mesajı vermiştir. Evet, insanları aldatarak onun elindekine göz dikmek doğru değildir.

4.Nasrettin Hoca’nın bir fıkrasını sınıfta canlandırınız.
……………………
5.Aşağıdaki “Temel” fıkrasını okuyunuz. Bildiğiniz başka Temel fıkralarını da dikkate alarak Temel fıkralarının özelliklerini Nasrettin Hoca fıkraları ile karşılaştırınız. Hangi sonuçlara vardığınızı arkadaşlarınızla paylaşınız.
   Temel
Temel, askerde mektup yazıyormuş. Arkadaşı Temel’in yavaş yavaş yazdığını görünce neden yavaş yavaş yazdığını sormuş. Temel “Fadime’nun okuması biraz kıttır da ondan.” cevabını vermiş.
Temel fıkraları daha çok güldürü üzerine kurulu Nasrettin Hoca fıkraları ise daha çok bir hikmet üzerine kuruludur.
6.Sınıfa getirdiğiniz fıkra metinlerinde okuyucuyu / dinleyiciyi güldüren unsurlar nelerdir? Metinleri bu açıdan değerlendirerek ulaştığınız sonuçları listeleyiniz. Bu sonuçlardan hareketle fıkranın bir tanımını yapınız.
……………………
7.Mantıku’t-Tayr adlı metnin konusunu belirtiniz
Bir kadını seven erkeğin kadına kavuşmak için Şedd-ül Arap nehrini geçmesi konu edinilmiştir.

8. a)XIII ve XIV. yüzyıllarda yazılmış aşağıdaki metinleri okuyunuz. Metinlerin konularını tespit ediniz. Metinlerin anlatım biçimlerini belirtiniz.
……………………

Açıklayıcı analtım kullanılmıştır.

b)Okuduğunuz metinlerden ve Mantıku’t Tayr adlı eserden yararlanarak XIII-XIV. yüzyıllarda
öğretici metinleri, anlatım biçimleri yönünden gruplandırınız. Tespitlerinizi aşağıdaki şemaya yazınız.
XIII-XIV. YÜZYILDAKİ ÖĞRETİCİ METİNLERİN ANLATIM BİÇİMLERİ
a. Nazım           b. Nesir

c) Okuduğunuz metinlerden ve araştırmalarından faydalanarak 14. yy. nesrinin özelliklerini
açıklayınız.
Daha çok öğretici metinler de ser ortaya konmuştur.
Dini tasavvufi metinler önemli bir yer tutar.

1. Aşağıdaki cümlelerde bildirilen yargılardan doğru olanlarının başına “D”, yanlış olanlarınkine “Y” yazınız.
( D ) XIV. y.y. edebî eserleri daha çok tasavvuf ağırlıklıdır.
( D ) Mantıku’t-Tayr, Eski Anadolu Türkçesinin en önemli eserlerindendir.
( D ) Mantıku’t-Tayr, mesnevi tarzında yazılmıştır.
( Y ) XIV. yy. nesrinin dili oldukça süslü ve ağırdır.
( D ) XIV. yy. daki edebî ürünler daha çok öğretici metinlerdir.

2. İlahî aşk, mecazi aşk ne anlama gelmektedir? Tasavvuf kavramını da göz önünde bulundurarak konu hakkındaki düşüncelerinizi defterinize yazınız.
İLAHİ AŞK: Allah’a duyulan sevgidir.
MECAZİ AŞK: bir insana duyulan sevgidir.

3. Aşağıdakilerden hangisi fıkranın özelliklerinden biri değildir?
A) İçinde nükte barındırması
B) Açık, sade bir dille anlatılması
C) Hem güldürüp hem de düşündürmesi
D) Manzum sözlü edebiyat ürünü olması
E) Okuyucuya/dinleyiciye mesaj vermesi

4. Aşağıdaki kelimeleri anlamlarıyla eleştiriniz.
Bilge                           Âlim
Yansıma                     Tecelli
Vahdetivücud           Allah’ın birliği
Hüsn-i mutlak          Mutlak güzellik

5. XIII-XIV. yüzyıl metinlerinin genel özelliklerini defterinize yazınız.
* Batı Türkçesinin temelini Eski Anadolu Türkçesi oluşturur. 13. ve 14. yüzyıllar bu yazı dilinin oluşup gelişme dönemidir. Bu dönemde, bu yazı dili ile ortaya konan ve anonim birer özellik gösteren Battalnâmeler, Dânışmendnâmeler, Saltuknâmeler veDede Korkut Hikâyeleri önem arz eder.
* 13. ve 14. yüzyılların önemli bir özelliği de bu dönemde Tasavvuf inanışının hızla yayılarak şiirimizin başlıca konu ve teması haline gelmesidir.
* Bu dönemde Yunus emre, Hacı Bektaş- ı Veli, Gülşehri, Mevlana, sultan Veled, Nesimi, Ahmed fakih , Kadı Burhaneddin gibi önemli simler yetişmiştir.
* Bu dönem metinlerinde manzum mensur metinler olmak üzere iki anlatım biçimi kullanılır.
* Bu dönem metinlerinde ilahi aşk, dini tasavvufi temalar, tıbbi konular, bilimsel konular işlenmiştir.
* Dili sadedir. Kısa cümleler kullanılmıştır. 13. Yüzyıl Anadolu Türkçesinin dil özellikleri görülür.

6. Aşağıdaki cümlelerden doğru olanlarına “D”, yanlış olanlarına ise “Y” yazınız.
( D ) XIII-XIV. yüzyılda İslamiyeti yaymak amacıyla didaktik eserler verilmiştir.
( D ) Fıkralar konularına göre gruplandırılabilir.
( Y ) XIII-XIV. yüzyıllarda ilk din dışı şiiri Sultan Veled yazmıştır.

Bir yorum ekleyin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir