2014 2015 10. Sınıf Dil ve Anlatım Ders Kitabı Cevapları Öğün Yayınları – 2. Anlatımda Tema ve Konu Sayfa 52-58 arası


2014 2015 10. Sınıf Dil ve Anlatım Ders Kitabı Cevapları Öğün Yayınları Sayfa 52
1. “Duyguların evrensel olması” ifadesinden ne anlıyorsunuz?
İnsanlar var olduğu günden bu yana değişmeyen duygular vardır. Bu duygular her insanda aynıdır, değişmez.  
2. İnsanların hissettikleri duygulardan beş tanesini söyleyiniz. Bu duyguları sizin hangi şekilde belli ettiğinizi, diğer insanlara nasıl yansıttığınızı söyleyiniz.
Sevgi
Korku
Kıskanmak
Gururlanmak
Öfkelenmek
Diğer insanlara genellikle sözlü ifadelerle jest ve mimiklerle yansıtırız.
3. “Okul” konusunu işleyen şiir ve düz yazı örnekleri bularak bunları sınıfa getiriniz.
…………………..
4 Aşağıda, “tema” ve “konu” kavramlarıyla ilgili bir açıklamaya yer verilmiştir. Bu açıklamadan hareketle “tema” ve “konu” kavramları arasındaki ilişkiyi kendi kelimelerinizle ifade ediniz.

Konu: Bir metinde üzerinde söz söylenen, yazı yazılan duygu, düşünce, olay veya durumlara konu denir. Her yapıtın bir temeli her fikrin bir dayanağı varsa ,her yazınında mutlaka bir konusu vardır. Yazı yazmaya karar veren kişi için ,her varlık, her olay, her düşünce, her mesele kısacası her şey kompozisyon konusu olabilir.
Üzerinde söz söylenilen ,fikir yürütülen yazı yazılan herhangi bir olay ,düşünce veya duruma denir
Tema: Şiirde meydana getirilen duygu, düşünce ve hayale denir. Konudan hareketle yansıtılmak istenen duygu hali şiirin bütününe sindirilir
* Tema ve Konu arasındaki ilişki:
Tema, sınırlandırılıp somutlaştırılarak “konu” haline getirilir
Tema daha genel, konu ise daha özel ve somuttur
Konu görmek ve izlemekle algılanabilirken tema daha çok kavranılır
2014 2015 10. Sınıf Dil ve Anlatım Ders Kitabı Cevapları Öğün Yayınları Sayfa 53
1. “Paşa Dayımın Kirazları” adlı anının konusu nedir?
Çok önemsiz görünen şeylerin bile insanları mutlu etmeye yetebileceği
2. “Paşa Dayımın Kirazları” adlı anıya hâkim olan duygu nedir?
Geçmişe olan özlem duygusu hakimdir.
3. “Paşa Dayımın Kirazları” adlı anıda verilmek istenen duygu ve düşüncelerin belli bir bağlamda,
kişi, yer, zaman ve durum bildirecek şekilde sınırlandırılıp somutlaştırıldığı söylenebilir mi? Açıklayınız.
Evet sınırlandırılıp somutlaştırılmıştır. Olaya dayalı metinler yer zaman kişi ve olay örgüsü ile somutlaştırılırlar.
Burada küçük şeylerden bile mutlu olunacağı duygusu bu ögeler yoluyla somutlaştırılmıştır.
2014 2015 10. Sınıf Dil ve Anlatım Ders Kitabı Cevapları Öğün Yayınları Sayfa 54
1. “Bayrak” ve “Bayrağım” adlı metinlerin temalarını belirleyerek söyleyiniz.
Tema:   Bayrak sevgisi  
2. “Bayrak” ve “Bayrağım” adlı metinleri ahenk ve içerik unsurları bakımından inceleyiniz.
İki şiirde de ahenk unsurlarına başvurulmuş.
İlk şiir serbest nazımla yazılmıştır. Belli bir ölçü ve kafiye yoktur.  Şiirde ahenk ses tekrarları ve anlam bütünlüğü ile sağlanmış.
İkinci şiir de ise 12 hece ölçüsü kullanılmış belli bir kafiye düzeni var. Belli birimlerden oluşmuş. İlk bent aaa bb, şeklinde dizilmiştir.
  Onun dışında her iki şiirde de söz sanatları, kafiyeler, redifler, asonanslar ve aliterasyonlar mevcuttur. bu unsurlarla şiirde ahenk sağlanmıştır. İçerik için ise şunu diyebiliriz. Konuları ortaktır. Her iki şiirde bayrağa olan aşkı sevgiyi hayranlığı anlatmıştır.
3. “Bayrak” ve “Bayrağım” adlı metinlerde hangi duygular dile getirilmiştir?
Sevgi, Bağlılık, fedakarlık…
2014 2015 10. Sınıf Dil ve Anlatım Ders Kitabı Cevapları Öğün Yayınları Sayfa 55
4. “Bayrağımızın Altında” adlı metnin temasını belirleyerek söyleyiniz.
Tema: Vatan ve bayrak sevgisi
5. “Bayrağımızın Altında” adlı metinle “Bayrak” ve “Bayrağım” adlı şiirleri tema bakımından karşılaştırınız.
Şiirlerin temalar ortaktır.  Üç şiirde de bayrak sevgisi işlenmiştir.
6. “Bayrağımızın Altında” adlı metinle “Bayrak” ve “Bayrağım” adlı şiirleri dil ve anlatım yönünden karşılaştırınız
 “Bayrak” ve “Bayrağım” şiirleri manzum metinlerdir.  “Bayrağımızın Altında” adlı metin ise mensurdur. İlk iki metinde dil daha etkileyici biçimde kullanılmıştır. Söz sanatları benzetmeler ahenk unsurları ön plandadır. İlk iki metinde yan anlamlı ve soyut anlamlı kelimeler daha fazla kullanılmıştır. “Bayrağımızın Altında” adlı metin de ise kelimeler daha çok gerçek anlamda kullanılmıştır. İkinci metinde vatan ve bayrak sevgisi teması duygu yoğunluklu verilerek metin akıcı hale getirilmiştir.
7. Duygular, tüm insanlarda ortaktır ancak bunların ifade biçimleri farklılaşabilir. Buna göre, yukarıdaki metinlerin “bayrak sevgisi”ni dile getirmedeki benzerlik ve farklılıklarını söyleyiniz.
Sanatsal metinler öznel metinlerdir. Her sanatçının kendine özgü bir dili ve üslubu vardır. Yetiştiği kültür ortamı, yaşam biçimi, dünya görüşü bu dili etkiler. Metinlerdeki farklılıkların temel kaynağı üslup farklılığıdır.
 Bu metinlerde ise hem üslup hem de ifade biçimleri farklıdır. “Bayrak” ve “Bayrağım” manzum iken “Bayrağımızın Altında” adlı metin ise mensurdur.
  Metinleri benzer yönleri ise ele alınan duygulardır.  Bayrak sevgisi ortak olan duygudur.
8. “Bayrak”, “Bayrağım” ve “Bayrağımızın Altında” adlı metinlerden hareketle aynı temada, farklı
türlerde metinler yazılıp yazılamayacağını açıklayınız.
Aynı temada farklı türlerde metinler yazılabilir.. Şiir-hikaye-roman-tiyatro-deneme… gibi
Anlama ve Yorumlama
Yukarıdaki “Besbelli” ve “Ölmek istemeyen Adam” adlı şiirleri, temaları ve temalarının ifade
ediliş şekilleri bakımından inceleyip sonuçları defterlerinize yazınız
Besbelli adlı şiirde ölüm teması üzerinden yalnızlık duygusu işlenmiştir. Ölmek istemeyen Adam” adlı şiir de ise ölüm korkusu işlenmiştir. Her iki şiir de ölüm teması üzerinde yoğunlaşmıştır.
Sanatçıların aynı temayı ifade ediş biçimleri farklıdır. Olaya farklı açılardan bakmışlardır.
Yine anlatım biçimi olarak da farklılık vardır. Birinci şiir belli bir kafiye düzeni ve ölçü ile oluşturulmuş, ikinci şiir ise serbest nazımla yazılmıştır.
3. ETK‹NL‹K
Aşağıdaki tabloda bazı tema adları verilmiştir. Bu temalara uygun birer konu belirleyiniz ve bu
konuları tablonun uygun yerlerine yazınız.
KONU
TEMANIN İŞLENECEĞİ KONU
Yalnızlık
Yaşlı birinin yalnızlığı
Kıskançlık
Meslek kıskançlığı
Cesaret
Savaşta gösterilen cesaret
Mutluluk  
İş bulma mutluğu
2014 2015 10. Sınıf Dil ve Anlatım Ders Kitabı Cevapları Öğün Yayınları Sayfa 57
1. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle doldurunuz.
• Konu, temanın ……SINIRLANDIRILMIŞ……. hâlidir.
• Aynı temada, farklı ……KONULAR…………. yazılabilir.
2. Aşağıdaki cümlelerden doğru olanların sonuna “D”, yanlış olanların sonuna “Y” yazınız.
• Tema, soyuttur. ( D)
• Her insan, aynı duyguyu aynı şekilde yaşar ve dışa vurur. (Y )
• Temanın konu hâline gelebilmesi için kişi, yer, zaman ve durum bildirecek şekilde sınırlandırılıp somutlaştırılması gerekir. ( D)
 DEN‹Z HASRET‹
Gözümde bir damla su deniz olup taşlıyor,
Çöllerde kalmış gibi yanıyor, yanıyorum.
Bütün gemicilerin ruhu bende yaşıyor,
Başımdaki gökleri bir deniz sanıyorum.
Nasıl yaşayacağım ey deniz, senden uzak?
Yanıp sönüyor gibi gözlerimde fenerin.
Uyuyor mu limanda her gece sallanarak
Altından çivilerle çakılmış gemilerin?
Ömer Bedrettin UŞAKLI
3. Yukarıdaki şiirin teması nedir?
A) Yalnızlık
B) Pişmanlık
C) Özlem
D) Umutsuzluk
E) Karamsarlık
4. “Konu” ile “tema” arasında nasıl bir ilişki ve farklılık olduğunu açıklayınız.
Konu, ele alınan durum, duygu düşünce ve olaylardır. Yani hertürlü olayı bir konu başlığı altında incelenebilir.
Tema ise bir sanat eserinin merkezinde yer alan temel duygu ve düşünce demektir. Tema, konunun çok özel bir biçimde işlenmiş ayrıntısıdır.
Konu somut özellikler gösterirken, Tema soyut özellikleri içerisinde barındırabilir. Ancak genel anlamda somut özellikleri içerisinde barındırır tema.
5. Aşağıdaki temaların işlenebileceği konular belirleyiniz.
• Üzüntü……… Babasını kaybeden bir çocuğun duyduğu üzüntü
• Yardımlaşma….. Bayramda yardımlaşma
• Heyecan……..Öğrencilerin  üniversite sınav heyecanı
6. Farklı anlatım türlerini kullanarak defterlerinize “sevgi” temasını işleyen iki kısa metin yazınız.
 ……….
7. Aynı temayı işleyen farklı türde metinler yazılabilir mi? Örneklerle açıklayınız.
Aynı temada farklı türlerde metinler yazılır. Örneğin sevgi temasını işleyen  Şiir-hikaye-roman-tiyatro-deneme vs. türlerde metin yazılabilir.

Bir yorum ekleyin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir