10. Sınıf Türk Edebiyatı 2. Dönem 1. Yazılı Soruları

S.1) Aşağıda verilen konularına göre kaside çeşitlerini birer cümle ile açıklayınız.

Tevhid:

Naat:

Hicviye:

Mersiye:

S.2 Aşağıdaki açıklamaların karşısına doğru ise (D) yanlış ise (Y) yazınız.(10p)

a) Nasreddin Hoca fıkralarında dil süslü ve ağırdır.             (   )

b) Mesnevilerin uyak düzeni aa ba ca da… biçimindedir.     (   )

c) Bir gazelin ilk beytine makta denir.                                      (   )

d) XIV. y.y. edebî eserleri daha çok tasavvuf ağırlıklıdır.     (   )

e) Divan şiirinde duygu, düşünce ve hayaller belirli imgelerle ifade edilmiştir( )

S.3) Aşağıdaki boşlukları uygun sözcüklerle doldurunuz.(10P)

Gazellerde beyit sayısı genellikle……………ile ……………. arasıdır.

Aynı beyitte anlam bakımından birbiriyle ilişkili sözcükleri kullanma sanatına ………………………………………………..denir.

Şarkının en güzel örneklerini …………………………………….vermiştir.

Kasidede  şairin adının geçtiği beyte ……………… ………………….denir.

Divan edebiyatı sanatçılarının kullandığı kalıplaşmış söz motiflerine……………………………………… denir.

 

S.3) Kasidenin bölümlerini yazınız ve birer cümle ile açıklayınız.(10p)

S.5)   “Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi

               Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi”

Bu beyit gazelin hangi beytidir? Niçin? (5p)

 

S.6)   a.     Taşradan geldi çemen mülkine bîgâne diyü 

                Devr-i gül sohbetine lâleyi iletmediler    (Necâtî)

(Taşradan geldi, çemen ülkesine yabancıdır diye, laleyi gül devri sohbetine iletmediler.)

 Yukarıdaki beyitte geçen edebi sanatları bularak açıklayınız. (10p)

Türklerin divan edebiyatın kazandırdığı nazım şekilleri hangileridir?(5p)

 

S.7)Divan şiirinin genel özelliklerinden beş tanesini yazınız.(10 puan)

 

S.8) “Yüzyıllar boyunca Tekke şiirinin önderi sayılmış, şiirleriyle kafalara ve gönüllere Türkçe ile seslenmiştir. Tasavvuf akımını taşkın ve gür lirimi ile halka yansıtmıştır. Aruzla da şiirler yazmakla birlikte, genellikle heceyi kullanmıştır. Şiirlerinde ilahi aşkı ve insan sevgisini işlemiştir.”

Kimdir bu şâirimiz? (5p)

  • Yunus Emre
  • Yusuf Has Hacib
  • Mevlana
  • Kaygusuz Abdal
  • Hoca Dehhani

S.9)Aşağıdaki kelimelerin  tasavvuftaki anlamlarını karşılarına yazınız. (10p)

  • Meyhane:
  • vahdet-ivucud:
  • İnsan-ıKamil:
  • Maşuk:
  • Şarap:

S.10) Aşağıdaki eserlerin yazarlarını karşılarına yazınız. (10p)                    

  • Cemşid-i Hurşid :
  • Su kasidesi      :
  • Makalat :
  • Mantıku’ut Tayr :
  • Beng ü Bâde :

 

S.11)Aşağıdakilerden hangisi dörtlükle yazılan divan edebiyatı nazım biçimi değildir?(10p)

 

A)Murabba

B) Müstezat

C)Tuyug

D) Rubai

E) Şarkı

 

S.12)  Dil-berin haddi gül-i handân durur

Şol mutarra’ sünbüli reyhân durur

Cân eger tenden revân olsa ne gam,

Ehl-i aşkın cânı çün cânân durur

Aşağıda verilen bilgilerin karşılıklarını yukarıdaki şiire göre doldurunuz.  10 p

Nazım birimi:

Ölçüsü:

Kafiye düzeni:

Redif:

Kafiye:

 

       

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.

 

 

 

 

       Türk Edebiyatı Öğretmeni Arzu DOĞAN

 

                    J


EREĞLİ LİSESİ 2008-2009 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM  10. TM-A SINIFI  TÜRK EDEBİYATI DERSİ 1. YAZILI YOKLAMA  CEVAPLARI

Adı, Soyadı  :                                                                                    No :                              Puanı:


 

Dest bûsî arzusuyla ger ölürsem dostlar                    

Kuze eylen toprağım sunun ânınla yâre su

                                      Fuzuli

S.1) Su Kasidesi’nden alınan yukarıdaki beyiti açıklayın. (5p)

 

Cevap: Peygamberimizin elini öpemeden ölürsem dostlarım, mezarımın toprağından testi yapın, Peygamberimize su ikram edin, böylece elini öpmüş olurum, eline varmış olurum.

 

S.2 Aşağıdaki açıklamaların karşısına doğru ise (D) yanlış ise (Y) yazınız. (1+1+1+1+1+1p)

  1. a) Nasreddin Hoca fıkralarında dil süslü ve ağırdır.  ( Y )
  2. b) Mesnevilerin uyak düzeni aa ba ca da… biçimindedir. ( D )
  3. c) Bir gazelin ilk beytine makta denir.      ( Y )
  4. d) Fuzuli üç dilde (Türkçe,Arapça,Farsça) divan

oluşturmuştur.                                                         ( D )

  1. e) Divan şiirinde duygu, düşünce ve hayaller belirli imgelerle ifade edilmiştir. ( D )

 

 

S.3) Aşağıdaki boşlukları uygun sözcüklerle doldurunuz.

(1+1+1+1+1+1p)

Gazellerde beyit sayısı genellikle 5-15 arasıdır.

Aynı beyitte anlam bakımından birbiriyle ilişkili sözcükleri kullanma sanatına TENASÜP SANATI denir.

Şarkının en güzel örneklerini NEDİM vermiştir.

Kasidenin son beytine MAKTA denir.

Divan edebiyatı sanatçılarının kullandığı kalıplaşmış söz motiflerine MAZMUN /İMGE denir.

 

S.3) Kasidenin bölümlerini yazınız (5p)

 

NESİP (TEŞBİB) -GİRİZGÂH-TEGAZZÜL

METHİYE- FAHRİYE-DUA

 

 

S.5) Aşağıdaki beyitlerden hangisi bir mesneviden alınmamıştır?  (5p)

A)Gördü ki bir avcı dâm kurmuş

Dâmına gazeller yüz vurmuş

B)Boynu burulu ayağı bağlı

Şehla gözü nemli canı dağlı

C)Seyyad bu nâtuvane kıyma

Kıl canına rahm cana kıyma

D)Katlinde bu saydın etsem ihmal

Etfal ü iyalime nolur hal

  1. E) Su gibi kanımı toprağa kardın

   Ne sanırsın garibin kanı yok mu

 

S.6) Divan edebiyatında nesir yazılarının toplandığı eserlere verilen isim aşağıdakilerden hangisidir? (5p)

  1. A) İnşa B) Münşi C) Münşeat                        D) Müstezat             E) Taştir

 

S.7)Divan şiirinin genel özelliklerinden beş tanesini yazınız.(5 puan)

1- Dili ağırdır.

2- Yüksek zümreye hitap eder.

3- Aruz ölçüsü kullanılmıştır.

4-  Beyit bütünlüğü esastır.

5- Şiire başlık konmaz. Her şiir redif veya türünün adı ile anılır.

 

S.8) Aşağıdaki eser ve yazarları doğru bir şekilde eşleştirin (1+1+1+1+1+1p)

a) Süleyman Çelebi

b) Şeyhi

c) Ahmedi

d) Fuzuli

e) Baki

B 1-Harname

2-Kanuni Mersiyesi

3-İskendername

4-Mevlid

5-Leyla ile Mecnûn

E
C
A
D

 

S.9) Edebiyatımızda mesnevi nazım şekli ilk defa hangi  eserde kullanılmıştır? (5p)

  1. A) Atebet’ül Hakayık
  2. B) Kutadgu Bilig
  3. C) Divan-ı Hikmet
  4. D) Divan-ü Lügati’t Türk
  5. E) Muhakemet’ül Lügateyn

 

S.10) “Yüzyıllar boyunca Tekke şiirinin önderi sayılmış, şiirleriyle kafalara ve gönüllere Türkçe ile seslenmiştir. Tasavvuf akımını taşkın ve gür lirimi ile halka yansıtmıştır. Aruzla da şiirler yazmakla birlikte, genellikle heceyi kullanmıştır. Şiirlerinde ilahi aşkı ve insan sevgisini işlemiştir.”

Kimdir bu şairimiz? (5p)

  1. A) Yunus Emre
  2. B) Yusuf Has Hacib
  3. C) Mevlana
  4. D) Kaygusuz Abdal
  5. E) Hoca Dehhani

 

S.11) Aşağıdakilerden hangisi kasidenin türlerinden değildir?

(5p)

  1. a) Tevhid b) Münacat c) Fahriye     d) Mersiye   e) Na’at

 

S.12) Şâirlerin   hayatları ve edebî kişilikleri ile ilgili bilgiler veren eserlere ne ad verilir?

  1. a) Divan      b) Pendnâme       c) Hamse        d) Tarih
  2. e) Tezkiretü’ş-Şuara

 

 

 

 

Nâbi ile ol âfetin ahvâlini naklet

Efsâne-i Mecnûn ile Leylâ’dan usandık

Nâbi

S.13) Yukarıdaki beyitte geçen edebî sanatı açıklayın. (5p)

 

Cevap: Leyla ve Mecnun hikâyesini hatırlattığı için “Telmih Sanatı” kullanılmıştır.

 

 

S.14) Aşağıdaki boşlukları doldurun. (1+1+1+1+1+1p)

  1. a) Terkib-i Bentlerde bendin sonundaki beyite VASITA BEYTİ adı verilir.
  2. b) Muhammeslerin nazım birimi BEŞ mısradan oluşan bentlerdir.
  3. c) Mahallileşme akımının temsilcisi NEDİM’dir.
    d) – Türklerin Divan Edebiyatına kazandırdığı nazım şekilleri

ŞARKI ve YUYUĞ’dur.

 

 

S.15) (I) Divan şiirinde müstezat, gazelin dizelerine yarım dize eklenerek oluşturulan nazım biçimidir. (II) Nazire, usta kabul edilen bir şairin beğenilen bir şiirine benzetilerek yazılan şiirdir. (III) Hamse, bir şairin beş kasidesinin bir araya getirilmesiyle oluşan eserlere denir. (IV) Gazelin ilk beyitine matla, son beyitine makta denir. (V) Gazelin en güzel beyitine “beytü’l-gazel” denir.

 

Yukarıda numaralanmış cümlelerden hangisi yanlıştır? (5p)

 

  1. A)   I                  B) II            C) III           D) IV            E)  V

 

 

S.16) Aşağıdaki açıklamaların karşısına doğru ise (D) yanlış ise (Y) yazınız.   (1+1+1+1+1+1p)

  1. a) Divan nesri “sade, süslü ve orta nesir” olmak üzere üçe ayrılır.          (  D  )
  2. b) Kasidede şairin kendini övdüğü bölüme methiye denir. ( Y )
  3. c) Rubai, mesnevi, tuyuğ ve murabba dörtlükler halinde yazılan divan şiiri nazım şekilleridir. (  Y  )
  4. d) Konuları yergi olan kasidelere “hicviye” denir. ( D )
  5. e) Mantıku’t Tayr alegorik bir tıp metnidir. ( Y  )

 

 

 

 

S.17)  “Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi

              Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi”

Bu beyit gazelin hangi beytidir? Niçin?

 

Cevap: Kafiye şeması aa olduğundan gazelin ilk beytidir, yani matla beytidir. (5p)

 

 

 

 

 

 

 

 

Ravza-i kûyuna her dem durmayıp eyler güzâr

       Âşık olmuş galibâ ol serv-i  hoş-reftâra su

Fuzûlî

 Kûy: memleket, köy                 güzar: akmak

serv-i hoş-reftar: servi gibi salınan sevgili

 

S.18) Yukarıdaki beyitte Divan Edebiyatı’nın hangi özellikleri görülmektedir? Açıklayın. (1+1+1+1+1+1p)

a- Dili ağır

b- Sanatlı bir söyleyiş kullanılmış.

c- Beyitlerle yazılmış.

d- Aruz ölçüsü kullanılmış.

e- Kaside nazım şekliyle yazılmış.

 

 

 

S.19) Yukarıdaki beyitte geçen edebi sanatlardan iki tanesini açıklayın.  (

a- Suyun âşık olması: kişileştirme sanatı (2p)

b- Peygamberimizin serviye benzetilmiş ama Peygamberimiz verilmemiş: Açık istiare  (3p)

 

 

 

 

S.20) Aşağıdaki boşlukları doldurun. (1+1+1+1+1+1p)

 

  1. a) Kasidelerde ölçüye uygun olarak yazılan ve beyitler ara­sına sıkıştırılan gazele TEGAZZÜL

b)Tekke edebiyatındaki ilahiye benzeyen, Allah’ın birliğini ve Allah’a yakarışı konu alan kasidelere MÜNCAAT denir.

  1. c) Peygamberimizi övmek için yazılan ka­sideye NAAT
  2. d) Tevhit, münacaat, naat, methiye, hicviye, mersiye, baha­riye, lydiyye, cülusiye nazım biçimi değil, NAZIM TÜRÜ’dür.
  3. e) MESNEVİ edebiyatımıza Iran edebiyatından geç­miş, uyak düzeni aa bb cc dd olan günümüzdeki öy­kü ve romanın işlevini üstlenen nazım şeklidir.

 

Not Baremi: Her sorunun doğru cevabı 5 puandır.

BAŞARILAR

 

 

26.03.2009

NECİP ÇUKUR

                                     TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI                           

                                           TÜRK EDEBİYATI

                                DİL VE  ANLATIM ÖĞRETMENİ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bir yorum ekleyin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir